مدارس بدون شکست

ویلیام گلاسر در کتاب " مدارس بدون شکست " اظهار می دارد که مدارس، موفق نشده اند راه کسب هویت را با استفاده از نیازهای احساس مسوؤلیت و احساس ارزشمندی به کودکان بیاموزند. وی شکست یکی در ((مبادله ی محبت)) و دیگر در ((کسب احساس ارزشمندی)) خلاصه کرده است و مدرسه را کانون مهمی برای جلوگیری از این دو نوع شکست می داند و لزوم و چگونگی مشارکت مدارس در ارضای نیاز محبت دانش آموزان و مهم تر از آن فراگیری شیوه ی تفکر و حل مشکلات را علاوه بر علم در ارضای نیاز به احساس ارزشمندی به طور مفصل مورد بحث و بررسی قرار داده است. این موارد مربوط به جو عاطفی محیط های آموزشی و نوع روابط حاکم در مدارس می باشد. در محیط های آموزش ما، نه تنها استفاده های مربوط به تفکر، خلاقیت، هنر و سرگرمی در مغز دانش آموزان به طور جدی افت کرده، بلکه داستان غم انگیز دیگر این است که در این وضعیت اجباری گروهی، برای آموزش مسؤولیت اجتماعی و طریقه ی نیل به یک ((هویت موفق)) هیچ تلاشی نمی شود، یا بسیار کم است. گاهی روش های ضد تعلیم و تربیت، در حال تضعیف تدریجی نظام آموزش و پرورش ما و موجد تعداد فزاینده ای افراد شکست خورده و نیز فلج کننده ی اکثر فراگیران است. شرایط فیزیکی محیط آموزشی نیز در کنار شرایط عاطفی در کارایی و راحتی کار نقش مهمی را ایفا می کند. امروزه شرکت های بزرگ با استخدام متخصصان ((مهندسی انسانی)) و صرف مقادیر زیادی از وقت و هزینه این اطمینان را حاصل می کنند که محیط های فیزیکی ساختمان ها برای فعالیت های ساکنان آنها مناسبند.به همین ترتیب در طراحی فضاهای آموزشی باید ترتیبی داده شود که موجبات تسهیل درامر تفکر انتقادی و یادگیری فعال فراهم گردد.

مدرسه یادگیری

• 1. اگر‏چه فعالیت‏های متعددی در مدرسه و کلاس درس صورت می‏گیرد، اما اساس فعالیت‏ها، یاددهی و یادگیری است. یاددهی و یادگیری پیوسته باید مرکز توجه باشد و سایر فعالیت‏ها به نوعی فرایند یاددهی _‏ یادگیری را حمایت، تقویت و پشتیبانی کند.
• 2. سیاست‏ها، رویه‏ها، روش‏ها، ارزش‏ها، اعتقادات و ساختارهای ارتباطی که یک نظام اجتماعی هم‏چون کلاس درس یا مدرسه را به وجود می‏آورند، در واقع به نوعی معماری اجتماعی تلقی می‏شوند. اصلاح این چنین معماری، به عبارت دیگر اصلاح سیاست‏ها، روش‏ها و رویه‏ها و ساختارهای ارتباطی، هم‏زمان با اصلاح جریان فعالیت‏ها، احتمال کسب موفقیت کامل در اجرای برنامه‏های درسی را دو چندان می‏کند. این اصلاح در هر دو سطح مدرسه و کلاس درس، توسط مدیر و معلم قابل اعمال است.
• 3. اصلاح ارتباط ‏ها در ابعاد گوناگون، ارتباط میان دانش‏آموز و معلم، دانش‏آموز و دانش‏آموز، معلم و اولیاء، مدیر و معلم، مدیر و اولیاء و ارتباط کارکنان با یکدیگر، از دیگر عوامل مؤثر در کسب موفقیت در اجرای مطلوب برنامه‏های درسی است. معلمان و راهبران آموزشی بهتر است در همان‏ زمان که به اصلاح و تعدیل و تقویت فعالیت‏ها و معماری اجتماعی مدرسه و کلاس درس می‏پردازند، به اصلاح و بهبود ارتباط‏ها در ابعاد گوناگون نیز توجه خاص داشته باشند. توصیه این است که محیطی برای یادگیری در مدرسه و کلاس درس به وجود آید تا مشوق برقراری ارتباطات اجتماعی مثبت و مشارکت فعال در فرایند یادگیری باشد.
• 4. هماهنگی با تنوع توانایی‏های دانش‏آموزان، عاملی دیگر در کسب موفقیت در اجرای برنامه‏های درسی و ارتقای کیفیت اجراست. این گفته که «همه‏ی کودکان می‏توانند یاد بگیرند»، زمانی تحقق پیدا می‏کند که به عنوان معلم بتوانیم راه درست یاددهی و یادگیری را پیدا کنیم.
• 5. رویکرد جدید در آموزش و یاد دهی این است که به جای ارائه‏ی یک برنامه‏ی درسی یکسان به گروهی نامتجانس و غیر هم توان، شیوه‏ای را برای یاد دهی برگزینیم که برای سازگاری با نیازهای همه‏ی انواع دانش‏آموزان (ضعیف، متوسط و قوی) قابلیت انعطاف در طراحی را داشته‏ باشد.

• Are our schools as effective as they could be?
• Has any single school reached the ultimate goal of achieving exemplary student performance and meeting every individual child's many needs?
• If there is a school that has attained this pinnacle, it has yet to publicize itself to a nation yearning for the secrets, the blueprints, and the paths to such a status. Where does that leave us?
• Facing the cold reality that our schools can do better—and not only can we do better, we must.

درس های مهمی درباره بازسازی مدارس

• نکته 1: باید توجه داشت که تغییرات عمده و سریع با تحولات فزاینده متفاوت است. روش هایی که برای ایجاد تحولات بزرگ به کارگرفته می شوند بسیار شبیه به هم هستند و تفاوت کمی با تدابیری دارند که در سازمان هاي ( مدارس ) نمونه اندیشیده می شوند. بطور آشکارا تحولات بزرگ و موفق زمانی موثر خواهد بود که در نحوه مدیریت و کنترل مدرسه دگرگونی حاصل شود. به عبارت دیگر دست یابی به پیشرفت های بزرگ بدون دگرگونی در مدیریت و دیگراعضاي کنترل کننده مدرسه، امکان پذیر نخواهد بود.
• نکته 2: حذف مدارس ضعیف به یکباره امکانپذیر نیست. این امر در حیطه مسئولیت وزارت آموزش و پرورش است که باید با دقت صورت گیرد. حتی بهترین روش های بازسازی گاهی با عدم موفقیت مواجه می شوند. بنابراین لازم است سازمان ها برای دستیابی به نتایج مطلوب گاهی یک روش را چندین بار تکرار کنند. تقریبا 70 درصد از تلاش ها برای ایجاد تغییرات در مدارس با شکست مواجه می شود. در بخش های خصوصی اندازه گیری شکست و موفقیت نسبتاً ساده است. سرمایه گذاران تخمین زده اند که 20 درصد از سازمان ها با شکست مواجه می شوند، 60 درصد با عملکرد متوسط پیشرفت می کنند و تنها 20 درصد باقی مانده به موفقیت دست می یابند. برای مدارسی که ضعیف عمل می کنند لازم است برنامه های بازسازی دائمی را در نظر گرفت. در هر دوره از به کارگیری روش های متفاوت بازسازی برخی از مدارس همچنان ممکن است شکست بخورند.
• نکته 3 – مدیران مدرسه باید برای یادگیری دانش آموزان مدرسه خود ارزش بسیاری قائل شوند و با نظریات آموزش و پرورش منطقه خود در صورت عملکرد ضعیف موافقت نمایند. بحث مدیریت و رهبری یک مدرسه در بازسازی مدارس از اهمیت ویژه ای برخوردار است.

«به نقل از مدارس کارآمد»

شرایط احتمال موفقیت مدارس

• بخش آموزش:
• 1- روشن و واضح بودن اهداف
• 2- قوی بودن سطح مدیریت کلاس درس
• 3- آموزش و تدریس متمایز (مبتنی بر داده های مختلف)
• 4- ایجاد فرصتهای متنوع یادگیری(چالش و استانداردمحور)
• محیط مدرسه:
• 6- نقش های رفتاری مشخص و واضح
• 7- مشارکت والدین
• 8- انتظارات بالا-فشار آموزشی
• مدیریت مدرسه:
• 9- وضوح دیدگاه مشترک رهبری و مأموریت مدرسه
• 10- تمرکز کامل بر روی منابع
• 11- تغییر سازمان یافته (خط مشی - فرهنگ)
• Morel,2006

ویژگیهای کلاس درس متفاوت و کارآمد

• در کلاس درس متفاوت معلمان درس خود را با توجه به سطحی که دانش آموزان در آن قرار دارند آغاز می کنند نه براساس راهنمای برنامه درسی، آنها بر روی این فرض که دانش آموزان از طرق مختلف متفاوتند ، توافق کامل دارند. بنابراین آنها این فرضیه را نیز پذیرفته اند که معلمان باید برای درگیر نمودن دانش آموزان در آموزش از طریق روش های مختلف یادگیری نظیر در نظر گرفتن علایق متفاوت دانش آموزان و استفاده از نرخ ها و سطوح متنوع آموزش با درجات مختلفی از پیچیدگی آمادگی داشته باشند.
• در کلاس درس متفاوت معلمان تضمین می­کنند که دانش­آموز متناسب با رشد شخصی­اش با خودش رقابت ­کند به جای اینکه با سایر دانش­آموزان مقایسه شود.
• در کلاس درس متفاوت، معلمان برای هر فرد دانش آموز روش­های خاصی را فراهم می­نمایند که تا سرحد ممکن عمیق و سریع یادبگیرد بدون مفروض داشتن یک نقشه راه برای یادگیری یکسان با دیگر دانش­آموزان. این معلمان معتقدند که دانش­آموزان باید به استانداردهای بالا دست یابند. آنها به سختی تلاش می کنند تا از تلاش، مبارزه و پیشرفت دانش آموز مطمئن شوند . آنها در بین دانش آموزان فکر می کنند و فراتراز حد انتظار کار می کنند تا بیشتر از آنچه که فکر می کردند می توانند، موفقیت کسب نمایند و این اعتقاد که یادگیری متضمن تلاش، ریسک و مخاطره و رضایت و کامیابی شخصی است در بین شاگردانشان تحقق یابد. این معلمان همچنین تلاش می کنند تا مطمئن شوند که هر دانش آموزی همواره این واقعیت را تجربه کند که موفقیت احتمالاً به دنبال کار و تلاش زیاد به دست آید.
• معلمان در کلاس­های متفاوت با صحبت از طیف وسیعی از استراتژی­های آموزشی و مشارکت با دانش­آموزانشان برای دیدن آنچه که یادگرفته شده و هم اینکه آیا محیط یادگیری برای یادگیرندگان شکل یافته ، زمان را بطور انعطاف­پذیری به کار می­برند، آنها برای قرار گرفتن دانش­آموزان در قالبی استاندارد تلاش نمی­کنند. شما ممکن است بگویید این معلمان دانش­آموز دانش­آموزان خود هستند. آنها تشخیص دهنده و پیش توصیف کننده­ی بهترین آموزش ممکن برای دانش­آموزانشان هستند. این معلمان همچنین هنرمندانی هستند که ابزارهایی از مهارت خود را به­کار می­برند تا به نیازهای دانش­آموزانشان توجه کنند. تلاش آنها برای دستیابی به استاندارد نیست زیرا ایشان ایمان دارند که دانش­آموزان اشخاص و افرادی متفاوت هستند و آموزش با تولید انبوه و وسیع فقط در ظاهر برای تمامی دانش­آموزان مناسب است.
• معلمان در کلاس­های متفاوت درس خود را با احساسی واضح و نیرومند از آنچه که به منزله آموزشی فعال و درگیرانه و برنامه­ی درسی نیرومند است آغاز می­کنند. سپس آنها از خود می­پرسند که چه خواهد شد اگر آموزش و تدریس را آنچنان تغییر دهم که هر دانش­آموزی به فهم و مهارتی برسد که راهنمایی برای مراحل بعدی یادگیری­اش باشد. اساساً معلمان در کلاس­های متفاوت این واقعیت را می­پذیرند و برای آن برنامه­ریزی می­کنند که دانش­آموزان مشترکات زیادی را با خود به مدرسه می­آورند اما همین دانش­آموزان تفاوتهای اساسی­را که آنها را تبدیل به اشخاص می­نماید نیز با خود به مدرسه می­آورند.
• اگرچه کلاس درس متفاوت، مضمون مشترک و متعارفی را دربر دارد اما هنوز رسیدن به آن مشکل است. در این بخش، دستیابی به یک کلاس درس متفاوت مشکل است زیرا ما فقط تعدادی مثال از آن را نام بردیم. مثالهایی که خارج از اینجا وجود دارند، بنابراین لازم است روشی کارآمد برای آغاز جستجوی آموزش و تدریسی متفاوت ارائه دهیم.

ترجمه ی بخشی از فصل اول کتاب Differentiated Classroom: by Carol Ann Tomlinson

سال انتشار: 2009

تبدیل شدن به یک مدرسه برجسته و طراز اول

• عنوان کتاب : تبدیل شدن به یک دبیرستان برجسته و طراز اول، شامل 6 استراتژی و یک نگرش که تفاوت ایجاد می­کند
• نویسنده: تیم آر وستربرگ
• جدیدترین کتاب انتشار یافته از سوی انجمن نظارت آموزشی و برنامه­ریزی درسی
• این کتاب تحقیق و پژوهش جامعی در زمینه اصلاح و بهبود مدارس متوسطه فراهم می­کند که توسط کارشناسان مجرب آموزش و پرورش پیشرو و نمونه­هایی منتخب از نویسندگانی که 26 سال به عنوان مدیرمدرسه خدمت نموده­اند صورت گرفته است. همچنین ایده­های ارزشمند دیگری از مدیرانی که به ندای بهتر نمودن مدارس­شان پاسخ داده­اند را فراهم می­نماید
• استراتژی اول: توسعه و ایجاد اهداف آموزشی روشن و واضح
• استراتژی دوم: توسعه و ایجاد یک چشم­انداز مشترک از آموزش مؤثر و کارآمد
• استراتژی سوم: استفاده مکرر از ارزشیابی تکوینی
• استراتژی چهارم: پیگیری و بررسی مداوم وضعیت دانش­آموزان
• استراتژی پنجم: فراهم نمودن فواصل زمانی برای سعی و تلاش دانش­آموزان
• استراتژی ششم: تجلیل از موفقیت دانش­آموز

به زودی چکیده یکی از فصل های کتاب را نیز برای علاقمندان ترجمه خواهم کرد

برگرفته از سایت

ASCD

عوامل مرتبط با بهبود و موفقیت مدارس

• اهداف چالش برانگیز و بازخورد مؤثر
• مشارکت جامعه و والدین
• ایمن و مرتب بودن محیط مدرسه
• مهارت حرفه ای و دانشگاهی مدیر و کارکنان
• استراتژیهای آموزشی
• مدیریت کلاس های درس
• برنامه درسی حمایت شده
• دانش پس زمینه و هوش آموخته شده
• انگیزش
• طراحی مناسب برنامه درسی کلاس ها
• کیفیت عملکرد دبیران و معلمان
• سایز کلاس های درس و تکنولوژی حامی آموزش
• به نقل از : Morel , 2006

اقداماتی برای بهبود مدرسه

1. تهیه شرح حال مختصری از مدرسه
2. تهیه اطلاعاتی که راحت جمع آوری می شوند نظیر امتحانات و نتایج آن، تعداد دانش آموزان و ....
3. تجزیه و تحلیل داده ها و آمارهای بیش از یکسال: نظیر وضعیت دختران نسبت به پسران، مقایسه موضوعات درسی مختلف، توانایی ها و ضعف های آموزشی مدرسه و برنامه درسی مطابق با این وضعیت
4. شرح این داده ها با استفاده ازنمودار، منحنی،جدول و توضیحات شفاهی
5. تهیه بیانیه اصول و راهبردهای مدرسه با مشارکت کارکنان، والدین و دانش آموزان
6. تحلیل نقاط قوت و ضعف آموزشی و بررسی شکاف و تداخل بین هدف و واقعیت
7. تعیین اینکه چه مقدار زمان و هزینه صرف کدام برنامه و آموزش شود
8. تعیین اولویتهای شفاف کوتاه مدت و بلند مدت برای بخش آموزش و یادگیری به صورتی که نتایجی قابل سنجش و در قالب بهبود در یادگیری و عملکرد دانش آموزان تا یک تاریخ معین بیان شوند
9. برای نظارت بر استمرار پیشرفت از جلسات استانداردسازی و کارنامه ها و سوابق دانش آموزان استفاده کنیم
10. تهیه سندی مکتوب از این برنامه ها

برگرفته از کتاب How To Improve Your School

چه چیزی یک مدرسه را برتر می سازد؟

ویژگیهای مدارس اثربخش از دیدگاه آلبرت جی.کوپولا و جرارد ای.کونورث

1. جو مثبت مدرسه : در این مدارس رابطه­ی مثبتی بین کارکنان وجود دارد. انزوای معلمان و بیگانگی دانش­آموزان در مدرسه به حداقل رسیده است و همه محیط فیزیکی یادگیری را حمایت می­کنند.
2. برنامه درسی و تحصیلی کاملاً مشخص است : اهداف آرمانی و عینی آموزشی اولویت­دهی شده و در همه­ی زمینه­های موضوعی توسعه داده می­شوند.
3. کنترل پیشرفت دانش­آموزان : کلیه­ی داده­ها ارزیابی شده و تحلیل می­شوند و برای بهبود، روش­شناسی آموزشی و برنامه­های تحصیلی بکار گرفته می­شوند.
4. رهبری اداری: مدیر مدرسه یادگیری را به عنوان اولین کارکرد مدرسه می­داند و بر اصول یادگیری شناخت داشته و آنها را بکار می­برد و از اتلاف زمان آموزشی جلوگیری می­کند.
5. والدین و عضویت در انجمن : در این مدارس، والدین به عضویت در انجمن تشویق می­شوند و به آنها اطلاعاتی داده می­شود و تکنیک­هایی برای کمک به دانش­آموزان به والدین آموزش داده می­شود و ارتباط مستمری بین کارکنان و مدرسه وجود دارد.
6. خلق فرصتهایی برای مشارکت و مسؤولیت­پذیری دانش­آموزان: ارتباط خوبی بین دانش­آموزان،کارکنان مدرسه و مدیریت وجود دارد. و فعالیتهای فوق برنامه و معنی­داری برای دانش­آموزان مهیا شده است.
7. تقویت و پاداش: پاداش­ها و مشوق­هایی برای دانش­آموزان و کارکنان برجسته در نظر گرفته می­شود.
8. ترتیب، امنیت و انضباط: دستورالعمل مکتوبی برای رفتار کلاسی و انضباط، امنیت و ترتیب مدرسه­ای وجود دارد که بطور برجسته و روشن اجرا می­گردد و برای همه دانش­آموزان تشریح شده است.